Σεμινάρια

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ

 

Α) Θέμα: Το ασυνείδητο από τον Φρόυντ στον Λακάν.

 

Υπεύθυνη: Μαρίνα Φραγκιαδάκη

 

Το ασυνείδητο αποτελεί μια θεμελιακή έννοια της ψυχαναλυτικής θεωρίας που εισήγαγε ο Φρόυντ ως «μια υπόθεση θεμιτή και απαραίτητη» της ύπαρξης μιας ψυχικής διάστασης, η οποία ξεφεύγει από τη συνείδηση και την αυταπάτη ελέγχου των επιθυμιών και των ενορμήσεων. Μέσα από την αυτοανάλυσή του, αλλά και την κλινική του εμπειρία, θεωρητικοποίησε την αποκρυπτογράφηση του ασυνειδήτου μέσω των διαφόρων μορφωμάτων του (παραδρομή, παραπραξία, όνειρα, ευφυολόγημα, συμπτώματα), καθιστώντας αυτή την αποκρυπτογράφηση απαραίτητη διαδικασία για την ψυχαναλυτική διαδικασία.

Ο Λακάν ανέδειξε τη φροϋδική διάσταση του ασυνειδήτου δομημένου σαν γλώσσα, δηλαδή δομημένου στον τόπο του Άλλου, υπογραμμίζοντας την πρωτοκαθεδρία του σημαίνοντος. Με τη μεταγενέστερη θεωρητικοποίηση του κύριου σημαίνοντος προσέγγισε τον λόγο του ασυνειδήτου ως λόγο του Κυρίου. Ο Ζακ-Αλέν Μιλέρ, με τη σειρά του, ανέδειξε το λακανικό πραγματικό ασυνείδητο, που συνδέεται με τη διάσταση του γράμματος, σε αντιδιαστολή προς το μεταβιβαστικό ασυνείδητο.

Στο εφετινό σεμινάριο θα συνεχίσουμε και θα επεκτείνουμε την περυσινή μας μελέτη σχετικά με την έννοια του ασυνειδήτου και των μορφωμάτων του, χρησιμοποιώντας ως άξονα εργασίας το θέμα του επόμενου συνεδρίου της Νέας Λακανικής Σχολής: Περί του ασυνειδήτου - Θέση και ερμηνεία των μορφωμάτων του ασυνειδήτου
στις ψυχαναλυτικές θεραπείες.

Πρώτη συνάντηση: Δευτέρα 21 Νοεμβρίου 2016. Ώρα 21:00.

Επόμενες ημερομηνίες: 19 Δεκεμβρίου 2016, 9 Ιανουαρίου 2017, 30 Ιανουαρίου, 20 Φεβρουαρίου και 20 Μαρτίου.

 

Β) Θέμα: Από τη συμβολική ερμηνεία στο διφορούμενο.

Υπεύθυνη: Ντόρα Περτέση

Ο Φρόυντ ερμήνευε το απωθημένο υλικό του ασυνειδήτου, ό,τι είχε να κάνει με την ευχή και την επιθυμία, υπενθυμίζοντας ότι το ασυνείδητο δεν είναι η επιθυμία καθεαυτή.

Ο Λακάν με τη σειρά του υπογράμμισε το συμβολικό καθεστώς της ερμηνείας ως πρωταρχική της ιδιότητα, αλλά δεν σταμάτησε εκεί. Υποκειμενική ανατροπή,  αντήχηση, υπαινιγμός, τομή, αίνιγμα, παράθεμα, στίξη, διφορούμενο, βραχεία συνεδρία, ευφυολόγημα, ιδού ορισμένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ερμηνείας και κατ’ επέκταση της ψυχαναλυτικής πράξης. 

Πότε ερμηνεύουμε; Τι ερμηνεύουμε; Πώς ερμηνεύουμε; Τι επιλέγουμε προς ερμηνεία από το κείμενο του ελεύθερου συνειρμού του αναλυόμενου; Τι ακούμε; Τι διαβάζουμε; Τι αποκωδικοποιούμε; Τι αποκρυπτογραφούμε; Πώς διαφοροποιείται η ερμηνεία όταν αποτείνεται στο συμβολικό και πώς όταν στοχεύει το πραγματικό ασυνείδητο;

Ερμηνεύουμε τα κύρια σημαίνοντα που αφορούν τις συντεταγμένες του υποκειμένου. Ερμηνεύουμε τις άκρες της ενόρμησης, το αίτιο της επιθυμίας, την επιθυμία κατά γράμμα. Δεν ερμηνεύουμε την απόλαυση.

Το Σεμινάριο θα γίνεται δύο φορές τον μήνα, την πρώτη και την τρίτη Τετάρτη. Έναρξη: Τετάρτη 26 Οκτωβρίου. Ώρα: 21:00-22:45. Επόμενες ημερομηνίες: Τετάρτη 9 και 23 Νοεμβρίου, 7 Δεκεμβρίου, 11 και 25 Ιανουαρίου 2017,  8 και 22 Φεβρουαρίου.

 

Γ) Θέμα: Το ζήτημα της ψυχαναλυτικής μεταβίβασης – από τον Φρόυντ στον Λακάν

Υπεύθυνος: Βλάσης Σκολίδης

Το τι διακυβεύεται μεταξύ θεραπευτή και ασθενούς απασχόλησε εξαρχής την επιστήμη του ασυνειδήτου, όταν έγινε αντιληπτό πως οι ψυχικές συγκρούσεις που ανάγονται στα πρωταρχικά αντικείμενα του υποκειμένου, στις οιδιπόδειες ή προοϊδιπόδειες καθηλώσεις του, ενεστωποιούνται στη σχέση με το πρόσωπο του αναλυτή. Ενώ είναι απαραίτητη για την ενεργοποίηση της ψυχαναλυτικής διαδικασίας, η μεταβίβαση μπορεί να γίνει πρόσκομμα εάν αναστέλλει την αναμνημόνευση, δηλαδή τη συμβολοποίηση της απόλαυσης. Οπότε προκύπτει το μείζον θέμα του εάν και κατά πόσο πρέπει να ερμηνεύεται η μεταβίβαση, θέμα γύρω από το οποίο περιστρέφονται σε μεγάλο βαθμό οι θεωρητικές και τεχνικές διαφοροποιήσεις των διαφόρων ψυχαναλυτικών ρευμάτων. Έχουν θέση στην ψυχαναλυτική πράξη οι συναισθηματικές αντιδράσεις του αναλυτή (η λεγόμενη «αντιμεταβίβασή του»), ή νοθεύουν και ακυρώνουν την πρόσβαση του αναλυόμενου υποκειμένου στην αλήθεια της επιθυμίας του; Και, εάν απορρίψουμε την εμπλοκή της αντιμεταβίβασης στην ψυχαναλυτική αγωγή, πώς ακριβώς υπεισέρχεται το είναι του αναλυτή στην όλη διαδικασία;

Στην αλληλουχία των έξι μαθημάτων θα εξετάσουμε τις διαδοχικές προσεγγίσεις με τις οποίες ο Ζακ Λακάν επανατοποθέτησε κλινικά και ανασυγκρότησε θεωρητικά την έννοια της μεταβίβασης.

 

Τα μαθήματα θα γίνονται πάντοτε Πέμπτη και ώρα 21.00.

Πρώτη συνάντηση: Πέμπτη 15 Δεκεμβρίου 2016.

 

Δ) Θέμα: Κλινικές περιπτώσεις, θεωρητικές έννοιες, διαγνωστικά κριτήρια.

Υπεύθυνος: Δημήτρις Βεργέτης

Θα εξετάσουμε επιλεγμένες περιπτώσεις, για το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που παρουσιάζει το κλινικό υλικό τους, τόσο ως προς το πεδίο εντοπισμού και διασάφησης βασικών λακανικών εννοιών όσο και ως πεδίο εφαρμογής κριτηρίων διάγνωσης.

Το σεμινάριο θα ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο. Οι ημερομηνίες θα δοθούν προσεχώς.

 

Ε) Θέμα: Σε τι χρησιμεύει η ψυχανάλυση;

Υπεύθυνη: Γεωργία Φουντουλάκη

O Φρόυντ, ακόμη και την εποχή του «Μελέτες για την υστερία» δεν ήταν αποκλειστικά προσανατολισμένος από την επιθυμία να θεραπεύει. 'Ήθελε να μάθει, για αυτό καλούσε τις υστερικές να μιλήσουν. Υπέθετε δηλαδή μία στενή σχέση ανάμεσα στο σύμπτωμα και σ' αυτό που μιλάει. Είναι αυτό που ο Λακάν ονομάζει το υποκείμενο.

Τι γίνεται όμως το υποκείμενο μετά την ανάλυση; Είναι το ίδιο με πριν;

Το Σεμινάριο θα γίνεται Πέμπτη, ώρα 19:00-21:00. Οι ημερομηνίες θα δοθούν προσεχώς.

 

ΣΤ) Θέμα: Η ψυχανάλυση αντιμέτωπη με τα παιδιά και τους εφήβους.

Υπεύθυνοι: Μαρίνα Φραγκιαδάκη – Βλάσης Σκολίδης

Το σεμινάριο επιδιώκει την κλινική προσέγγιση και τη θεωρητική τεκμηρίωση περιπτώσεων παιδιών και εφήβων, με γνώμονα τη διδασκαλία του Φρόυντ και του Λακάν. Εφέτος θα ξεκινήσουμε με μια θεωρητική υπενθύμιση της ενορμητικής συγκρότησης του υποκειμένου, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο συγκροτείται η σχέση με το στοματικό και το πρωκτικό αντικείμενο (με αναφορές στον Φρόυντ και τον Άμπραχαμ), καθώς και με το βλέμμα και τη φωνή (απολαυσιακές διαστάσεις που ανέπτυξε ο Λακάν). Αυτό θα μας επιτρέψει να επανέλθουμε στην ύστερη λακανική διδασκαλία που δεν εδράζεται τόσο στη δομική διάκριση νεύρωσης/ψύχωσης, αλλά στην ιδιότυπη και μοναδική σχέση του κάθε υποκειμένου με το πραγματικό της απόλαυσης.

 

Το Σεμινάριο είναι μηνιαίο και διεξάγεται τη δεύτερη Δευτέρα κάθε μήνα, και ώρα 20.30.

Πρώτη συνάντηση: 14 Νοεμβρίου

 Επόμενες ημερομηνίες: 12 Δεκεμβρίου, 16 Ιανουαρίου 2017, 13 Φεβρουαρίου, 13 Μαρτίου, 8 Μαΐου, 12 Ιουνίου.

 

ΙΙΙ. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

Υπεύθυνος: Δημήτρις Βεργέτης

Θα μελετήσουμε διεξοδικά τρία περιορισμένης έκτασης κείμενα, η θεματική των οποίων εγγράφεται σε ορισμένες όψεις της επικαιρότητας.

Ι. Ζακ-Αλέν Μιλέρ: Επιστρέφοντας στην κοινότοπη ψύχωση. Στον απόηχο του πρόσφατου συνεδρίου της ΝΛΣ και ως συνέχεια του περυσινού σεμιναρίου μας πάνω στο φάσμα των ψυχώσεων, θα διαβάσουμε το κείμενο του Μιλέρ από το περιοδικό Fort-Da, τεύχος 3.

ΙΙ. Το βλέμμα, η βλεπτική ενόρμηση και η ηδονοβλεπτική διαστροφή στον Λακάν και στον Φρόυντ.

Κείμενο αναφοράς : Ζ. Λακάν, Ενδέκατο Σεμινάριο, κεφ. XIV: « Η μερική ενόρμηση και το κύκλωμά της».

Ως συμπληρωματικό υλικό θα χρησιμοποιηθεί η άκρως λακανική και  μοναδική, από κάθε άποψη, σύντομη  ταινία του Μπέκετ «Το Μάτι», που θα συζητηθεί διεξοδικά μετά την προβολή της .

Υπενθυμίζω ότι το βλέμμα αποτελεί το κεντρικό θέμα της προσεχούς διημερίδας της Εcole de la Cause freudienne..

ΙΙΙ. Ζακ Λακάν, «Ο κύριος και η υστερική». Από το μεταφρασμένο πλέον Δέκατο Έβδομο Σεμινάριο, To αντίστροφο της ψυχανάλυσης, θα επιλέξουμε προς ανάγνωση το κεφάλαιο Γ΄ και μέσω αυτού θα εξετάσουμε τις θέσεις που διατυπώνει εκεί ο Λακάν για την «υστερική» πέραν της κλασικής θεώρησής της

Ημερομηνίες: Δευτέρα  7 και 28  Νοεμβρίου.  Ώρα 21:15

Οι επόμενες ημερομηνίες θα ανακοινωθούν αργότερα.

 

 

  1. IV. ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΒΗΜΑΤΟΣ

Εφέτος το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Κέντρου Ψυχαναλυτικών Ερευνών εμπλουτίζεται με μια νέα σειρά σεμιναρίων, τα οποία έχουν στοχευμένη θεματική  και θα ολοκληρωθούν σε τρεις συναντήσεις. Πρόκειται για την αρχή μιας συνεργασίας με συναδέλφους που έχουν όχι μόνο τεκμηριωμένη πανεπιστημιακή γνώση αλλά και εδραιωμένη σχέση με τη λακανική θεωρία και πρακτική.

 

  1. Θέμα: Η κανονικόμορφη ψύχωση : Θεωρία και κλινική

Υπεύθυνη: Ντόσια Αβδελίδη

Η κανονικόμορφη ψύχωση (psychose ordinaire) δεν αποτελεί εννοιολογική κατηγορία. Πρόκειται για έναν όρο που εισήγαγε ο Ζακ-Αλέν Μιλέρ το 1998 για να περιγράψει την χαμηλόφωνη ψύχωση, αυτή που δεν παρουσιάζει εμφανή συμπτώματα, όπως είναι το παραλήρημα και οι ψευδαισθήσεις.

Το γεγονός ότι το Όνομα του Πατρός μπορεί να υποκατασταθεί ως προς τη λειτουργία του, δεν γίνεται παρά να έχει κλινικές συνέπειες. Η ύπαρξη μη τυποποιημένων εκδοχών  αυτού του κομβικού σημαίνοντος φαίνεται να επιτρέπει σε πολλά ψυχωτικά υποκείμενα να αντεπεξέρχονται χωρίς το κλασικό δομικό στήριγμα που ο Λακάν αποκάλεσε Όνομα του Πατρός, και χωρίς να παρουσιάζουν έκδηλες διαταραχές. Η κανονικόμορφη ψύχωση κατονομάζει αυτή την κλινική διαπίστωση. Πρόκειται για μια κλινική κατηγορία που δεν αντιστοιχεί σε αδιάσειστα ψυχωτικά φαινόμενα, αλλά και δεν στοιχειοθετεί νευρωτική δομή.

Κατά την διάρκεια του σεμιναρίου θα εξετάσουμε τις κλινικές και θεωρητικές συνθήκες που οδήγησαν τον Μιλέρ στην επινόησή της, καθώς και τα βασικά χαρακτηριστικά της. Το σεμινάριο θα ολοκληρωθεί με τη μελέτη ενός κλινικού περιστατικού.

Ημερομηνία έναρξης : Δευτέρα 5 Δεκεμβρίου. Ώρα: 21:00-22:30. 

Επόμενες ημερομηνίες: 23 Ιανουαρίου 2017,  6 Φεβρουαρίου. 

Β) Θέμα: Η ψυχανάλυση και το έργο τέχνης

Υπεύθυνη: Νατάσα Κατσογιάννη

Η σχέση της ψυχανάλυσης με την καλλιτεχνική δημιουργία αποτέλεσε διαρκές μέλημα του Φρόυντ, αλλά ήγειρε ανέκαθεν ενστάσεις και ερωτηματικά. Σε αντίθεση με την καθιερωμένη αντίληψη περί της εφαρμοσμένης ψυχανάλυσης (psychanalyse appliquée) ως δυνατότητας εφαρμογής επί του έργου τέχνης των ψυχαναλυτικών εννοιών -η οποία καταλήγει σε μια απλουστευτική αναγωγή του στο ασυνείδητο του δημιουργού του (ψυχοβιογραφική προσέγγιση)-, ο Ζακ Λακάν πρότεινε μια ρηξικέλευθη προσέγγιση του καλλιτεχνικού μορφώματος ως δημιουργίας ex nihilo.

 

Σύμφωνα με τον Λακάν, η τέχνη δεν πρέπει να προσλαμβάνεται ως πεδίο εφαρμογής της ψυχαναλυτικής γνώσης, αλλά ως πεδίο άντλησης μιας γνώσης που μπορεί να εμπλουτίσει την ψυχαναλυτική θεωρία και να επαναπροσδιορίσει την κλινική πράξη. Μιας γνώσης, φορέας της οποίας είναι το έργο καθ' εαυτό.

 

Σε αυτή την προοπτική και δεδομένης της θέσης του Λακάν ότι «ο καλλιτέχνης προηγείται πάντα του ψυχαναλυτή» θα μελετήσουμε τις αναφορές που κάνει σε καλλιτέχνες και έργα τέχνης προκειμένου να εξετάσουμε ορισμένες κομβικές έννοιες -όπως είναι η έννοια της έλλειψης, της φαντασίωσης, του βλέμματος, του πέπλου, του συνθώματος-, οι οποίες διαπερνούν τη σύγχρονη κλινική εμπειρία. Απώτερο στόχο μας δεν θα αποτελέσει, κατά συνέπεια, η ψυχανάλυση της τέχνης, αλλά η τέχνη της ψυχανάλυσης.

 

Ημερομηνία έναρξης: Δευτέρα 6 Μαρτίου 2017. Ώρα: 21:00 - 22:30.

 

Επόμενες ημερομηνίες: 27 Μαρτίου και 3 Απριλίου 2017.

 

 
Εγγραφείτε για να ενημερώνεστε για τις δραστηριότητές μας
|
Βρείτε μας στο facebook
|
Ρεθύμνου 5 - 10682 - Αθήνα
|
+30 210 7226 520
|
ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
|
|
|

Αναζήτηση